Miray Haber

Aslı Kazımova: “Kardeş Türkiye`nin ekonomisi yeniden yeşermek için, sadece yaprak dökümü yaşadı…”

Aslı Kazımova: “Kardeş Türkiye`nin ekonomisi yeniden yeşermek için, sadece yaprak dökümü yaşadı…”
117 views
31 Mayıs 2019 - 22:53

Azerbaycan`ın tanınmış ekonomi uzmanı, Azerbaycan Devlet Ekonomi Universitesi`nin profesoru, Azerbaycan Sosial Rifah Partisi`nin başkan yardımçısı hanım, Aslı Kazımova ile reportajımızı dikkatinize sunuyoruz:

-Aslı hanım,  Azerbaycan Cumhuriyyeti Sovyetler döneminden sonra  ekonomi bakımından hızlı yükselme temposu ile nerdeyse dikkatleri üzerine çekmeği başardı. Bu çok zor olmadı mı?

-Olmaz mı? Çok zor bir dönemden geçtik. Hala da mücadileye devam ediyoruz. Azerbaycan biliyorsunuz ki, şu anda bitmeyen bir savaş içinde. Madur edildik ve tüm dünya buna seyrici kaldı. Sovetler dönemi yıkıldıktan sonra 15 bağımsız devlet yarandı. O devletler içinde iki Türk devleti yüksek ekonomisi ile seçilmeği başardı. Onlardan biri Kazakıstan, diğeri ise Azerbaycan oldu.  Azerbaycan yıllardır süren bir savaş içerisinde olmasına rağmen, en yüksek tempo ile ekonomisini geliştirmesini bilen zengin petrol devletine dönüştü. Bu gün Azerbaycan doğal kaynakları, gelişmiş sanayisi ve coğrafyası itibarıyla önemli bir ülkedir. Azerbaycan`da özellikle büyük petrol ve doğal gaz rezervleri bulunmaktadır. Azerbaycan  hacim ve çeşit bakımndan bu gün petrol yatakları ile dünyanın sayılı ülkelerindendir. 1991  yılında Sovyetler Birliği`nin dağılmasının ardından siyasi bağımsızlığını kazanan Azerbaycan Cumhuriyeti, merkezi olanlı ekonomisinden serbest piyasa ekonomisine geçiş sürecini yaşadı. Tüm eski Sovyet Cumhuriyetlerin paylaştığı sancılı ekonomik sürecin yanında Ermenistan`ın Azerbaycan topraklarının işaliyle patlak veren Dağlık Karabağ Savaşı, daha büyük sorunlara neden oldu. 1988~ den itibaren Ermenistan`ın silahlı tecavüzüne maruz kalan Azerbaycan, ateşkesin imzalandığı 12 Mayıs 1994`e kadar topraklarının %20`ni kaybetti ve ve 1 milyondan fazla nüfusu göçmen durumuna düştü. Kaybettiği toraklardakı birçok ekonomik değerlerden yoksul kalırken ülkede mevcut olan işsilik sorunu da iyice artmışdı. Ama 2000-ci yıldan itibaren Azerbaycan tüm bu ekonomi darboğazları aşmayı becerdi. Bütün Azerbaycanda ekonomi dönüşüm ve kalkınma süreci emin adımlarla ilerlemeği başardı. Bu gün Azerbaycan Sovyetler Birliğin`in dağılması ile bağımsızlık kazanan diğer devletlerle mukayisede daha iyi konumdadır. Bu gün Azerbaycan`ın piyasa mekanizmasına geçişini ve ekonomik istikrarı sağlamak adına yönlendirilmiş çalışmaları uluslararası kuruluşlar destekliyor. Yani bu gün eminlikle diye biliriz ki, Azerbaycan tüm ekonomi düşüşlerden ayağa kalkmağı başardı. Hem de en hızlı şekilde yükselişe gidecek adımlarla yürümeğe devam etmesi ile dünya ülkeleri için bir tecrübe modeli oluşdurmuş oldu.

– Bu gün Azerbaycan Türkiye arasında ekonomi ilişkileri nasıl değerlendirisiniz?

-Tabi ki, çok yüksek ve her an gelişmekte olan bir ekonomi yapıya sahib bir ilişkilerin var olması her iki taraf için ziyadesi ile memnunverici bir duruma neden oluyor. Bu gün  altını çizerek vurgulamak isterim ki,  Türkiye-Azerbaycan ilişkileri çok boyutlu bir niteliğe ve farklı yönler itibariyle derinliye sahiptir. İkili ekonomik ilişkilerde karşılıklı olarak, yapılan yatırımlar ve ikili ticaret hacmi`nin ciddi bir artış yaşamasından  bahs ede biliriz. Türkiye’nin Azerbaycan’da petrol dışı sektörde, Azerbaycan’ın ise Türkiye’de enerji sektöründeki yatırımları iki ülke yetkilileri ve uzmanlar tarafından özellikle vurgulanmaktadır. Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ekonomik ilişkilerin en önemli yönlerini karşılıklı yatırımlar, ikili ticaret, bölgesel ve küresel nitelikli enerji ve ulaştırma projeleri teşkil etmektedir. Mesela, Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı projesi her şeyden önce Azerbaycan’nın ekonomik kalkınması, bölge ve dünya ekonomisine entegrasyonu ve bağımsızlığının pekiştirilmesi açısından fevkalade büyük öneme sahip olduğunu vurğulamak lazım, diye düşünüyorum. Bu boru hattının gerçekleşmesiyle Azerbaycan genelde petrol gelirlerine dayalı ekonomik kalkınması için önemli bir zemin oluşturmağı başardı. Birkere Rusya’ya olan ekonomik bağımlılığını önemli ölçüde ortadan kaldırdı  ve bu en önemli meseledir.  Bakü-Tiflis-Erzurum projesinin tamamlanmasıyla Hazar’ın petrol kayanaklarından sonra doğalgaz kaynaklarının da Rusya ve İran denetimi dışında bir güzergahtan Batı pazarlarına ulaştırılması yolunda önemli bir fırsat oluşturdu. Projenin tamamlanmasıyla birlikte Türkiye, Azerbaycan doğalgazını Rusya ve İran’dan aldığı doğalgazdan daha ucuza alma imkanı yakalamış ve doğalgaz ithalatında Rusya ve İran’a bağımlılığını belli ölçüde hafifletmişti. Bakü-Tiflis-Kars (BTK) Demiryolu Projesi, Kars’la Ahılkelek arasında demiryolu hattının inşası ile Bakü’yü Tiflis üzerinden demiryolu ile Kars’a bağlamayı amaçlayan bir projedir.  TANAP, Avrupa ve Türkiye’nin enerji arz güvenliğinin sağlanmasına ciddi katkılar sağlayan oldukca ekonomi önemi olan bir projedir.  Proje, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerine stratejik açıdan yeni bir boyut kazandıracak ve Türkiye’nin dünyanın önemli enerji koridorlarından birine dönüşmesi yolunda ciddi katkılar sağlayacaktır. TANAP  gibi projelerden ayıran temel özelliklerden birisi bu projenin yalnızca Türkiye ve Azerbaycan’ın ortaklığına dayanmasıdır ki, bu da iki ülke arasındaki stratejik ortaklığa önemli bir derinlik kazandırmaktadır. Demek ki, iki kardeş ülkenin örnek olabilecek bu ekonomi işbirliği, bir taraftan bölgede barış ve istikrara hizmet ederken, diğer taraftan da Hazar, Karadeniz ve Akdeniz havzası ülkeleri arasında işbirliği için yeni olanaklar sunmağa devam ediyor.

– Türkiye ve Azerbaycan ekonomi gücü karşısında Ermenistanın tüm önemli  ekonomi projelerin dışında kalması ne kadar devam edecek sizce?

-Bunu defalarca iki kardeş ülkenin cumhurbaşkanları Sayın İlham Aliyev ve Sayın Receb Tayip Erdoğan söylemiştir ki, Ermenistan bölgedeki önemli ekonomi projelerde iştirakini mümkün etmek için Azerbaycan topraklarını işğaldan azat etmek zorundadır. Bu zorunluğunu o mümkün kılmadığı sürecde ekonomi bakımından önemli projelerin hep dışında kalacaktır. Bence, bu işğalçı bir devlet için adaletli ve oldukça sabırlı bir karardır.

-Aslı hanım yakın zamanda kardeş Türkiye`nin ekonomisinde eniş ve çıkışları gördük. Hatta görüyoruz. Sizce Türkiye bu ekonomi sınavdan nasıl çıkacak?

– Biliyormusunuz, ben biraz önce Azerbaycan`ın ekonomi sıkıntıları nasıl zorluklarla ama emin adımlarla atlattığından bahs ettim. Ekonomi sınavı atlatmak ve buna ne siyasi, ne diplomatik ilişkilerden ödünç vermemekle nail olmak büyük bir  tecrübe ve dayanışma gücü ister. Böyle bir dayanışma ve ekonomi krizleri atlatmış bir devleti temsilen diye bilirim ki, Kardeş Türkiye`nin ekonomisi yeniden yeşermek için, sadece yaprak dökümü`nü yaşadı… Türkiye ekonomisine darbe alıp ta sarsılacak bir devlet değildir ve asla böyle bir devlet olmadı. Kardeş Türkiye tüm zorlukları aşarak, tüm dünyaya meydan okuyan tek Türk devletidir. Eminim ki, çok kısa zaman da Türkiye Cumhuriyetinin ekonomi başarısı da dünyaya meydan okumayı başaracaktır.

Ulker Fermankızı

miray haber

Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.

sakarya escortsakarya escortsakarya escortistanbul escort

bursa escort