Tatyos Efendi, (Tateos Ekserciyan), Ortaköy doğumlu Osmanlı vatandaşı Ermeni asıllı bestekar.
(d. 1858 – ö. 16 Mart 1913)
Kemani Tatyos Efendidir. 1858 yılında İstanbul’da doğmuş Türk musikisine bestekar, güftekar olarak 50’ye yakın eser bırakmıştır.
Klasik Türk müziği makamlarının geleneksel ifade özelliklerini başarı ile yansıtmıştır.
Kürdilihicazkar SAZ semai’si muhteşemdir.
Sözü usta Yazar Ahmet Rasim’e, Müziği Tatyos Efendi’ye ait uşşak makamındaki “Bu Akşam Gün Batarken Gel’de harikadır.
Barış Manço, Müzeyyen Senar gibi sanatçıların da seslendirdiği meşhur “Gamzedeyim Deva Bulmam” eseri Tatyos Efendi’ye aittir.
Eser uşşak makamında, sofyan üslübundadır.
Gam’ Zedeyim deva bulmam.
garibim bir yuva kurmam.
Kaderimdir hep çektiğim .
inlerim hiç reha bulmam.
“Gam’ Zedeyim, deva bulmam”
Orada tevriye sanatı nedeniyle 2 anlamlı bir söz yapısı vardır:
Hem Gam’ Zedeyim, yani gama, yes’e, kedere uğradım, dertlere gark oldum anlamı vardır,
Hem de “gamzede” yim, yani sevgilinin yanağındaki küçük çukura düştüm anlamı vardır.
Yani o kadar âşık olmuş ki, kendini yanağının minik çukuruna duygusal manada hapsoldum demek istemiştir Tatyos Efendi.
Neticede tüm manalar Aşk acısını anlatır. Kendisinde zuhur eden belirtileri paylaşır.
Sevgilinin aşkından ve kavuşamamaktan; Kazazede, dertzede, felaketzede halde olduğunu izah etmiş.
Kederden vurulmuş, yaralanmış haldeyim anlamında teşbihlerde bulunmuştur.
Ömrü yokluk içinde geçen, vefatında kilise defterine tanıyamamaları sebebiyle ‘Tatyos, 1913 Çalgıcı’ olarak kaydı yapılan bir keman virtiözünü tanıtmak istedim.
Tatyos Efendi’nin mezarı Acıbadem’dedir. Odmanlı’ya bağlı kalmış ve hizmet etmiş bu bestekarımızı saygıyla yad ediyorum.
Şarkıyı, 2025 yılında kaybettiğimiz Türk Müziği Sanatçılarımızdan İlkay Armen’den dinliyoruz.
(04.01.1945 – 04.10.2025)
Vefat eden tüm Sanat cemiyetimizin mümessillerine rahmet, Ailelerine ve Sevenlerine başsağlığı diliyorum
